گاه‌نوشته‌های تاریخی و ادبی گاه‌نوشته‌های تاریخی و ادبی گاه‌نوشته‌های تاریخی و ادبی
تورا من چشم در راهم

درباره‌ی تاریخنگاری

دانش تاریخ در ایران، دانش مهجوری است. نگفتم مظلوم برای اینکه تصور نشود بزرگ‌نمایی می‌کنم و شعار می‌دهم. در طول سده‌های متمادی، این دانش زیر سیطره و نفوذ معارف گوناگون قرار داشته است. در ابتدا، حدیث، کلام و در یک سخن معارف دینی بر آن سایه انداخته بودند و به همین سبب تاریخ شاخه‌ای از علوم دینی شمرده می‌شد. در میان همان معارف دینی نیز تاریخ به حدیث و روایت نزدیک‌تر شمرده می‌شد تا تفسیر و کلام و حکمت و در طبقه بندی معارف بشری در میان معارف نقلی جای داده می‌شد. در قرون بعد و از روزگار پا گرفتن فارسی دری، سکه‌ی تاریخ در این سرزمین روی دیگری یافت و آن ادبیات بود. این دو معرفت اگر چه با هم به دنیا نیامدند، ولی چنان به هم چسبیده بودند که همواره تصور می‌شد جدایی آنان به مرگ یکی از آنان یا هردو منجر خواهد شد. البته همیشه ادبیات بر تاریخ مقدم بود و ارج و اهمیت بیش‌تری داشت. از سویی ادیب ـ مورخان تاریخ ایران تاریخ را چون برادر خوانده‌ای به همراه می‌کشیدند و از سوی دیگر محدثان و عالمان علوم دینی تاریخ را به‌معنی تاریخ اسلام تلقی می‌کردند و آن را هم بخشی از مایملک معرفتی خود به شمار می‌آوردند. چنین بود که تاریخ در محاق معارف دیگر که متأ سفانه بعد درونی یا اشراقی و نقلی و تعبدی بودن بخشی از آنان بود قرار گرفت و نتوانست به عنوان دانشی مستقل همزمان با پیش‌رفت‌های این دانش در غرب رشد کند و در ابعاد مختلف به پرسش‌های گوناگونی که با آن روبه‌‌روست پاسخ‌های شایسته دهد و در جایگاه مناسب خود قرار گیرد. در این فرایند، یکی از ضعف‌های دانش تاریخ که امروزه خود را بیش‌تر و بهتر نشان می‌دهد بی‌بهره ماندن از تأملات نظری در زمینه‌هایی است که به این تأملات نیازمند است. تاریخنگاری یکی از آن زمینه‌هاست و مورخان ایران در این زمینه خود را چندان درگیر مباحث نظری و نظریه پردازانه نکرده‌اند.

۱۳۸۶/۱۱/۲۲ ساعت ۰۸:۵۴ - ۳ نظر درباره‌ی تاریخنگاری ادامه »

چند شعر از فاطمه کشاورز

در بخش شعر دیگران قصد دارم سروده‌هایی را که مخاطبان سایت برایم ارسال می‌کنند و یا خود جایی خوانده‌ام یا شنیده‌ام و اجازه‌ی نقل آن را دارم قرار دهم. سرکار خانم فاطمه‌ کشاورز که با نخستین یادداشتشان شعر راز نجیب را نقد کردند و نکات درستی را درباره‌ی آن نوشتند، چند شعر برایم فرستاده‌اند که با کسب اجازه‌ی قبلی از ایشان تقدیم می‌کنم.

۱۳۸۶/۱۱/۱۷ ساعت ۰۸:۳۳ - ۵ نظر چند شعر از فاطمه کشاورز ادامه »

تاریخ شفاهی در ایران

۱۳۸۶/۱۱/۱۴ ساعت ۲۳:۰۴ - ۱ نظر تاریخ شفاهی در ایران ادامه »

راز نجیب

۱۳۸۶/۱۱/۱۱ ساعت ۱۳:۴۱ - ۲ نظر راز نجیب ادامه »

انجمن علمی تاریخ؛ بیم‌ها و امیدها

شاید بتوان گفت موضوع ایجاد انجمن علمی تاریخ در ایران به گرهی کور تبدیل شده‌است. سال‌هاست که در میان چند نسل مورخان ایران، این موضوع به بحث کشیده می‌شود و موافقان و مخالفان خود را دارد. گروهی با عنایت به گره‌خوردگی تاریخ و سیاست همواره در این زمینه هشدار داده‌اند که مبادا متخصصان رشته‌ی تاریخ چنین نهادی را بنیاد نهند و زمام امور آن به دست سیاست‌مداران افتد؛ انتصاب و عتاب و خطاب‌های حکومتی جای ساز و کار دموکراتیک را بگیرد و ثمره چنان میوه‌ی تلخ و کشنده‌ای باشد که مورخان و دلسوزان این رشته‌ی علمی از نهالی که کاشته‌اند پشیمان شوند و دیگر سودی نداشته‌ باشد.

۱۳۸۶/۱۱/۱۱ ساعت ۰٩:۰۲ - ۵ نظر انجمن علمی تاریخ؛ بیم‌ها و امیدها ادامه »

سه دلیل برای شادمانی وصف نشدنی امروز

امروز حسابی ذوق زه شدم؛ خوشحال خوشحال خوشحال. راستش هنوز هم که این‌ها را می‌نویسم ذوق زده‌ام. این سه خبر را برایتان می‌نویسم شاید شما را هم در این خوشحالی شریک کنم.

۱۳۸۶/۱۱/۰۶ ساعت ۱۸:۴۴ - ۸ نظر سه دلیل برای شادمانی وصف نشدنی امروز ادامه »

درباره‌ی شاعری و نقد

در وبلاگ یکی از دوستان درمورد یکی از شعرهایش یادداشتی گذاشتم و نارسایی‌های وزنی شعرش را به او یادآوری کردم. در پاسخ انتقادم نوشت: گاهی خودم متوجه اشکالات وزنی می‌شوم، اما نمی‌دانم چرا (شاید به خاطر حفظ آن حسی که در هنگام شعر گفتن دارم) هیچ تغییری در شعر نمی‌دهم.هرچند به ضرر شعر تمام می‌شود. این نکته بهانه‌ای شد برای اینکه چند نکته را درباره‌ی شعر و شاعری ذکر کنم.

۱۳۸۶/۱۱/۰۱ ساعت ۱۶:۱۴ - ۱ نظر درباره‌ی شاعری و نقد ادامه »